Energie en water aan boord van een zeilboot: de balans van de grote tocht

De ankerbalans stelt altijd gerust; er wordt gedimensioneerd op de balans onderweg. Voor een 12-meter toerzeiler op oceaankoers, typische posten bij 12 V:

• • Stuurautomaat — 50 tot 120 Ah/dag afhankelijk van zeegang, afstelling en zeiltrim. Veruit de grootste verbruiker aan boord.
• • Koeling — 30 tot 60 Ah/dag in warme wateren, waar de compressor twee keer zo veel draait als op de Noordzee.
• • Instrumenten, AIS, navigatieverlichting — 20 tot 40 Ah/dag, onvermijdelijk: dit is de wacht die de bemanning beschermt.
• • Communicatie en computers — 10 tot 20 Ah/dag met satellietcommunicator en routering.

Samen 100 tot 180 Ah/dag. De dimensioneringsregel: een bruikbare bank voor 2 tot 3 dagen zonder opbrengst — 300 tot 400 bruikbare Ah in LiFePO4, het dubbele in nominaal lood.

• • Zonnepanelen — realistisch 300 tot 500 Wp op davits en bimini. Trek 20 tot 30 % af van de opbrengst aan land: de schaduw van het tuig veegt bij elke koers over de panelen en de helling verslechtert de hoek.
• • Hydrogenerator — de enige bron gecorreleerd met de route: ongeveer 100 W vanaf 5 knopen, dag en nacht. Hij betaalt de stuurautomaat op een oceaanoversteek; zijn weerstand kost ongeveer een tiende knoop.
• • Dynamo (of generator) — aanvulling en reserve. Op een lithiumbank is een externe regelaar of DC-DC-lader verplicht om de dynamo bij langdurige vollast niet te verbranden.
• • Windgenerator — waardevol voor anker in de passaat, marginaal voor de wind: de schijnbare wind daalt met de bootsnelheid.

De rekenbasis voor zuinig varen: 3 tot 5 L per dag per persoon voor drinken en koken, zoutwaterdouches met zoete naspoeling. Drie regels structureren de rest:

• • Nooit 100 % in één tank — een veiligheidsreserve in aparte jerrycans, gescheiden van het drukcircuit: één lek of één vervuilde tank mag niet al het boordwater kosten.
• • Watermaker vooraf testen, niet onderweg — 5 tot 30 L/u voor 12V-units afhankelijk van het vermogen. Vóór vertrek onder echte omstandigheden laten draaien; reservemembraan, filters en conserveringsbiocide aan boord.
• • Regen wordt vooraf opgetuigd — een opvangzeil vult tientallen liters per tropische bui, mits goten en koppelingen klaar zijn voordat de bui arriveert.