Wynik autonomii jachtu: ocena łodzi przed wielkim rejsem

Wynik przed zakupem ocenia potencjał: co łódź mogłaby osiągnąć po remoncie. Wynik przed wypłynięciem ocenia stan: to, co naprawdę jest na pokładzie, przeglądnięte i przetestowane, na konkretną trasę najbliższych miesięcy.

82/100 przy zakupie nie kłóci się z 45/100 przy wypłynięciu: oryginalny bank się zestarzał, odsalarka nie pracowała od zimowania, tratwa jest po terminie przeglądu. Ta diagnoza przed wypłynięciem ocenia cztery osie od 0 do 100 — energię, wodę, bezpieczeństwo i dopasowanie jacht-załoga-trasa — a datę wyznacza najsłabsza z nich. Uzupełnia wynik Nomad, który łączy energię, wodę, jedzenie i bezpieczeństwo (wagi 25/30/25/20, skala 5–95): trasa i takielunek do niego nie wchodzą, stąd ta tabela.

Odbiornikiem, który wywraca bilanse, jest autopilot: w rejsie steruje 24 godziny na dobę, a krzyżowa fala każe mu pracować dwa razy ciężej. Rzędy wielkości dla 40-stopowego jednokadłubowca przy 12 V w pasacie:

Zrób tę tabelę z własnymi urządzeniami: cęgi prądowe przy kei i jedna noc pomiarów są warte więcej niż wszystkie karty katalogowe. Jedna liczba do zapamiętania: bilans bez autopilota myli się o jedną trzecią do połowy.

Zasada: pojemność użyteczna musi pokryć 1,5 doby zużycia, aby wchłonąć pochmurny dzień bez silnika. Pojemność użyteczna to nie pojemność nominalna:

• • Ołów (AGM, żel) — najwyżej 50 % głębokości rozładowania, by zachować żywotność. 200 Ah/dobę × 1,5 = 300 Ah użytecznych → 600 Ah nominalnie, około 180 kg.
• • LiFePO4 — 80 do 90 % użyteczne, stabilne napięcie pod obciążeniem. Te same 300 Ah użytecznych → 350 do 400 Ah nominalnie, około 45 kg. Trzy razy lżej, dwa–trzy razy drożej w zakupie, ale 3 000 cykli zamiast 500–800.
• • Test pojemności przed decyzją — kontrolowane rozładowanie prądem 10–20 A do 12,0 V (ołów); pojemność rzeczywista = ampery × godziny. Poniżej 70 % wartości nominalnej bank jest u kresu życia — i popłynie z Tobą.

Po stronie produkcji, w rejsie i bez silnika:

• • Solar — 400 Wp na pałąku daje w pasacie 80 do 120 Ah/dobę: żagle rzucają cień, chmury też. Licz 0,25 Ah/dobę na zainstalowany Wp, nie więcej.
• • Hydrogenerator — rzędu 100 W od 5 węzłów, czyli około 8 A przy 12 V (wartość, którą Watt&Sea podaje dla swoich modeli turystycznych), i blisko 200 Ah/dobę w drodze: jedyne źródło, które samo pokrywa autopilota, za cenę jednej dziesiątej węzła.
• • Generator wiatrowy — rozczarowuje z wiatrem: wiatr pozorny spada do 8–10 węzłów, a z nim produkcja.
• • Alternator — 1 h silnika dziennie oddaje 40 do 60 Ah do banku ołowiowego (prąd przyjmowania szybko spada), więcej do litu. Godzina diesla dziennie przez 20 dni to też 40 do 60 litrów, które trzeba mieć.

Kryterium osi energii: dobowa produkcja bez silnika ≥ bilans i bank użyteczny ≥ 1,5 × bilans. Oba naraz.

• • Zapotrzebowanie życiowe — 3 l na osobę na dobę do picia i gotowania. Realny komfort z płukaniem słodką wodą: 6 do 10 l. Zmywanie i mycie wodą morską (pompa nożna przy zlewie).
• • Zasada — zbiorniki + kanistry ≥ zapotrzebowanie życiowe całego przelotu × 1,3 (flauta, awaria). Przelot Wyspy Kanaryjskie–Karaiby, 2 850 mil, trwa 18–22 dni przy 6 węzłach: dla trzech osób 3 × 3 l × 20 dni × 1,3 = co najmniej 234 l, 360 l dla normalnego komfortu.
• • Odsalarka — urządzenie 12 V o wydajności 30 l/h pobiera 8–10 A: 30 minut dziennie daje 15 l i kosztuje 5 Ah. Testuj ją co najmniej trzy tygodnie przed wypłynięciem (membrana do reaktywacji, filtry i biocyd do zabrania). Nigdy nie liczy się do zapotrzebowania życiowego: membrana może zawieść, kanister nie.
• • Kanistry — 2 do 4 × 20 l, zamocowane, w różnych miejscach łodzi: skażony zbiornik nie może zabrać całej rezerwy. 1,5 l na osobę w grab bagu.

Tej osi nie ocenia się na oko: każde urządzenie ma datę, a przekroczona data daje zero w swoim wierszu.

• • Tratwa ratunkowa — przegląd w odstępach ustalonych przez producenta: dla tratwy ISO 9650 przepisy francuskie (division 333-2) odsyłają do jego zaleceń. Zwalniak hydrostatyczny przed upływem daty ważności. W sezonie trzeba liczyć kilka tygodni oczekiwania.
• • Radiopława EPIRB 406 MHz — obowiązkowa powyżej 60 mil od schronienia według przepisów francuskich (division 240). Rejestracja obowiązkowa, z dowodem na pokładzie: we Francji w ANFR, jeśli radiopława jest zakodowana numerem MMSI jachtu, w przeciwnym razie w FMCC (rejestr CNES); gdzie indziej w urzędzie krajowym. Aktualny kontakt na lądzie. Baterię wymienić przed datą podaną na radiopławie, autotest zgodnie z instrukcją. Jedna PLB na każdego członka nocnej wachty, na kamizelce.
• • VHF z DSC — MMSI zaprogramowane i zgłoszone, GPS podłączony (pozycja musi być widoczna na ekranie), zdany test DSC. VHF bez MMSI i pozycji to alarm, który nie mówi, gdzie jesteś. Francuska division 240 wymaga, by stacjonarne VHF DSC z zaprogramowanym MMSI stale podawało pozycję jachtu.
• • Transponder AIS — klasa B (najlepiej SOTDMA, 5 W): być widzianym przez statki znaczy więcej, niż je widzieć.
• • Kamizelki i lifeliny — naboje i wyzwalacze w terminie, światełko, osobisty nadajnik AIS; lifeliny sprawdzone.
• • Grab bag — wodoszczelna ręczna VHF, ręczny GPS, rakiety i pochodnie przed upływem daty ważności, 1,5 l wody na osobę, racje, apteczka, koce ratunkowe, nóż, lusterko, latarka, kopie dokumentów, komunikator satelitarny.
• • Łączność — komunikator satelitarny (Iridium GO lub inReach) do plików GRIB i codziennej odprawy z lądem; abonament aktywny i przetestowany przed wypłynięciem.

• • Okna sezonowe — Morze Śródziemne → Kanary: sierpień–październik. Kanary → Karaiby: połowa listopada–luty, po sezonie huraganów (1 czerwca – 30 listopada). Karaiby → Azory → Europa: maj i czerwiec. Wypłynięcie poza oknem to zgoda na to, czego żaden wynik nie zrekompensuje.
• • Takielunek stały — liczą się jego wiek i stan, także dla ubezpieczyciela: poinformuj go o przelocie i zapytaj o warunki. Inspekcja takielarza 2–3 miesiące wcześniej: wymiana zajmuje tygodnie, a jej koszt ustala się na podstawie wyceny.
• • Załoga — co najmniej dwie osoby zdolne samodzielnie trzymać nocną wachtę, zrefować i przeprowadzić manewr „człowiek za burtą”. Skipper sam z dwoma pasażerami to nie załoga na przelot.
• • Porty awaryjne — Madera, Kanary, Wyspy Zielonego Przylądka na trasie pasatowej: zapisane na mapie, z kursem i odległością z każdej jednej trzeciej trasy.

Jednokadłubowiec z 2012 r., 40 stóp, trzy osoby, Las Palmas → Le Marin, 2 850 mil, planowane 20 dni pod koniec listopada.

Wynik wyjściowy: (30 + 80 + 50 + 45) / 4 = 51 — celowany remont. Po działaniach: (85 + 90 + 90 + 85) / 4 = 88 — gotowi do wyjścia. Budżet tych działań ustala się na podstawie wycen, pozycja po pozycji, zanim wyznaczy się datę: zależy zbyt mocno od jachtu i stoczni, by podać go tutaj. Bez diagnozy ta łódź wyszłaby z bankiem, który pada pierwszej nocy, i z VHF, która nie potrafi podać pozycji.

1. Bilans Ah/dobę spisany odbiornik po odbiorniku, z autopilotem, zmierzony cęgami.
2. Test pojemności banku: pojemność rzeczywista ≥ 70 % nominalnej, użyteczna ≥ 1,5 × bilans.
3. Produkcja bez silnika (solar + hydro + wiatr) ≥ bilans; diesel do alternatora jako rezerwa.
4. Woda: zbiorniki + kanistry ≥ zapotrzebowanie życiowe × 1,3; odsalarka przetestowana, filtry i biocyd na pokładzie.
5. Tratwa w okresie przeglądu wyznaczonym przez producenta, zwalniak hydrostatyczny przed upływem daty ważności.
6. Rejestracja EPIRB aktualna, bateria ważna poza datę powrotu, autotest wykonany.
7. VHF DSC: MMSI zaprogramowane, GPS podłączony, test zdany; transponder AIS aktywny.
8. Grab bag kompletny, pirotechnika ważna, 1,5 l wody na osobę.
9. Takielunek sprawdzony przez takielarza, ubezpieczyciel poinformowany o przelocie.
10. Okno pogodowe i porty awaryjne spisane; co najmniej dwie osoby samodzielne nocą.