AutonomiescoreLokale analyse
's-Hertogenbosch Autonomiepotentieel van je woning in 's-Hertogenbosch (5211)
De grootste troef hier is Voedsel verbouwen. Toch levert dat uw woning niet het meeste op: dat doet Koolstofarme warmte.
Jaarlijks potentieel, standaardwoning
€ 4.536
Vier posten bij elkaar — elke post beslist u apart, in de volgorde die u past.
Totaalscore
56 /100
In opbouw
's-Hertogenbosch: 56/100 haalbare autonomie met een aanbevolen installatie.
Solide potentieel — echte, haalbare winst in energie-, water- & voedselautonomie wacht hier.
Wat je kunt bereiken in 's-Hertogenbosch
Een typische woning in 's-Hertogenbosch kan ongeveer 56% zelfvoorziening bereiken met een goed gedimensioneerde installatie van zonnepanelen, opslag, regenwateropvang en koolstofarme verwarming — grotendeels gedekt door subsidies. Het cijfer wordt scherper zodra je je eigen woning invult.
- ≈209 dagen per jaar off-grid — koelkast, verlichting, router en cv-pomp draaien rechtstreeks vanaf je eigen dak en accu, ook tijdens een winterse stroomstoring.
- Zelfvoorzienend in water — ≈65.450 L van een dak van 100 m² dekt de moestuin en het doorspoelen van het toilet, zodat wateronttrekkingsverboden niet meer uitmaken.
- Een echte oogst — ≈269 kg verse groente in een vorstvrij seizoen van ≈235 dagen scheelt echt in de wekelijkse boodschappen.
- Een warme winter met lage rekening — isolatie plus een goed gedimensioneerde warmtepomp maakt van het lokale klimaat koolstofarm comfort en beschermt je tegen pieken in de gasprijs.
Van de meest tot de minst rendabele, hier
Wat je kunt winnen
-
Koolstofarme warmte49/100
~€ 2.785/jaar
minder verwarming na isolatie + warmtepomp (−8.730 kWh/jaar op 90 m², elektrische verwarming)
De details
Realistisch vooruitzicht
2.770 graaddagen verwarming: een efficiënte warmtepomp is de meest koolstofarme manier om 's-Hertogenbosch warm te houden.
Aandachtspunten
Een warmtepomp loont alleen in een goed geïsoleerde woning — isoleer eerst, dimensioneer daarna.
Subsidies & tips
ISDE-subsidie voor warmtepompen en isolatie; het Nationaal Warmtefonds biedt gunstige financiering.
Graaddagen verwarming (basis 18°C) : ≈ 2.770 GD — Bron: PVGIS, uurlijkse ERA5-temperaturen 2005–2015 (basis 18 °C).
-
Zonne-energie56/100
~€ 801/jaar
minder stroom met 3 kWp op je dak (≈3.081 kWh/jaar)
De details
Realistisch vooruitzicht
Met 1.027 kWh/kWp per jaar biedt 's-Hertogenbosch een solide potentieel voor zonnepanelen op het dak.
Aandachtspunten
Dakoriëntatie, schaduw en aansluitvoorwaarden beïnvloeden de werkelijke opbrengst — laat eerst een dakcheck doen.
Subsidies & tips
Salderingsregeling (verrekening van teruggeleverde stroom) en btw-nultarief op zonnepanelen voor woningen; ISDE-subsidie voor thuisbatterijen waar van toepassing.
Jaarlijkse PV-opbrengst : 1.027 kWh/kWp — Bron: PVGIS 5.2 (Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de EU), optimale hellingshoek en lokale horizon.
-
Voedsel verbouwen62/100
~€ 640/jaar
minder boodschappen — tot ≈269 kg/jaar verse groente op 100 m²
De details
Realistisch vooruitzicht
Met ongeveer 235 vorstvrije dagen biedt een moestuin in 's-Hertogenbosch ruimte voor twee teeltrondes per jaar.
Aandachtspunten
Een productieve moestuin vraagt ruimte, goede grond en een paar uur per week — begin klein en bouw uit.
Subsidies & tips
Volkstuinen (gemeentelijke moestuinen) en compostprogramma's ondersteunen de zelfvoorziening.
Vorstvrij groeiseizoen : ≈ 235 dagen — Bron: PVGIS, uurlijkse ERA5-temperaturen 2005–2015 (vorstdata).
-
Regenwater54/100
~€ 310/jaar
minder leidingwater met een tank van 5.000 L (≈65.450 L/jaar van 100 m² dak)
De details
Realistisch vooruitzicht
770 mm regen per jaar maakt regenwateropvang van het dak de moeite waard in 's-Hertogenbosch.
Aandachtspunten
Regenwater is geen drinkwater — houd het gescheiden van het drinkwaternet en plaats een eerste-spoelfilter.
Subsidies & tips
Veel gemeenten en waterschappen geven subsidie voor regentonnen en het afkoppelen van regenwater van het riool.
Gemiddelde jaarlijkse neerslag : 770 mm — Bron: NASA POWER, gecorrigeerde MERRA-2-neerslag.
€ 4.536
Gerangschikt op jaarwaarde. De volgorde van de werken verandert niet: eerst isoleren, dan installeren.
Schatting voor 's-Hertogenbosch, op basis van de klimaat- en geografische gegevens van de gemeente. Start de volledige simulatie voor de echte autonomiescore van je woning — een gepersonaliseerd resultaat en een gedetailleerd plan, in 3 minuten.
Alles is gratis — score, volledig rapport en actieplan. Geen kaart, geen verplichtingen.
Schat je zonne-installatie in 's-Hertogenbosch
Schat je zonne-installatie in 's-Hertogenbosch
Op basis van een lokale opbrengst van 1.027 kWh/kWp per jaar.
Indicatieve schatting (productie = kWp × lokale opbrengst). De werkelijke opbrengst hangt af van dakoriëntatie, schaduw en je eigen verbruik.
Wat er in 's-Hertogenbosch anders is
Wie in Den Bosch verduurzaamt, doet dat in een stad die pas in 1874 buiten haar wallen mocht bouwen. De oude binnenstad is sinds 1972 rijksbeschermd stadsgezicht; in 1991 kwam het veel grotere gebied ’s-Hertogenbosch Uitbreiding erbij en in 2008 De Muntel, de wijk uit 1917 ten noorden van de stadsmuren. Voor monumenten en woningen in een beschermd gezicht gelden eigen regels voor zonnepanelen, die Erfgoed ’s-Hertogenbosch toelicht. Voor de oude binnenstedelijke buurten met huizen van vóór 1900 is er volgens de gemeente nog geen techniek om ze van het aardgas te halen.
Isoleren raakt ook vleermuizen, huismussen en gierzwaluwen, die in muren en onder dakpannen nestelen. Daarom moet een eigenaar nu nog zelf vooraf ecologisch onderzoek laten doen. Sinds april 2025 werkt de gemeente aan een soortenmanagementplan dat zulk onderzoek per project overbodig moet maken; in 2026 waren de onderzoekers onder meer in de Binnenstad, Engelen, Muntel/Vliert en Noord. VvE’s krijgen €1.500 per appartement van een eigenaar-bewoner voor isolatie volgens de methode Natuurvriendelijk Isoleren, aan te vragen tot 1 oktober 2028. Eigenaren van voormalige corporatiewoningen in De Haren die meedoen aan een collectieve renovatie, kunnen tot 1 december 2026 maximaal €1.500 aanvragen.
Voor de warmte zet de Transitievisie Warmte 2.0 in op restwarmte van rioolwaterzuivering Treurenburg van Waterschap Aa en Maas en op aquathermie uit de Maas. De gemeente begint in de Sprookjesbuurt, Muziekinstrumentenbuurt en Edelstenenbuurt, samen 1.675 woningen dicht bij de zuivering. In Proeftuin ’t Zand, met 5,4 miljoen euro overheidsgeld, werken gemeente, Enpuls Warmte Infra en de corporaties aan een warmtenet met een buurtwarmtepomp; het doel is dat alle huizen daar uiterlijk 2030 aardgasvrij zijn. Wie in ’s-Hertogenbosch Noord voor een warmtepomp een zwaardere aansluiting nodig heeft, kan sinds 1 juli 2026 op een wachtlijst komen: Enexis heeft daar op korte termijn geen extra netruimte.
Regenwater vasthouden wordt beloond. De gemeentelijke subsidieregeling groene daken en afkoppelen 2026 geeft €25 per m² groen dak en per m² afgekoppeld dak €3 bij een regenton, €7,50 bij een wadi of €10 bij ondergrondse infiltratie, zolang het jaarbudget van €176.400 strekt. De klimaatsubsidie van het waterschap is ermee te combineren. In de extreem droge zomer van 2026 mocht vanaf 9 juli ten zuiden van de lijn ’s-Hertogenbosch–Nuland–Herpen geen water meer uit sloten en beken worden gehaald, ook niet om de tuin te sproeien; regenwaterbekkens zonder verbinding met het oppervlaktewater bleven onder voorwaarden toegestaan.
Wie wil telen, kan met buren via het Uitvoeringskader Stadslandbouw een collectieve stadsmoestuin of buurtvoedselbos beginnen. Het plan gaat langs de wijktafel of bestuursraad, de gemeente sluit een beheerovereenkomst, meestal met een stichting, en draagt maximaal €5.000 per tuin bij. Een volkstuin vraagt geduld: Tuinvereniging Oosterplas telde in 2022 tachtig tuinen en ruim dertig wachtenden, met al snel drie jaar wachttijd. Voor de eigen tuin is een gratis tuincoach te boeken, die ook adviseert over regenwater opvangen en composteren.
Bronnen
- 's-Hertogenbosch - Wikipedia (nl)
- Rijksbeschermd gezicht 's-Hertogenbosch - Wikipedia (nl)
- Rijksbeschermd gezicht 's-Hertogenbosch Uitbreiding - Wikipedia (nl)
- Rijksbeschermd gezicht 's-Hertogenbosch - De Muntel - Wikipedia (nl)
- Toekomstbestendig wonen - Gemeente 's-Hertogenbosch
- ’s-Hertogenbosch zonder aardgas - Gemeente 's-Hertogenbosch
- Soortenmanagementplan - Gemeente 's-Hertogenbosch
- Subsidieregeling Energiebesparende Maatregelen VvE's - Gemeente 's-Hertogenbosch
- Subsidies duurzaamheid - Gemeente 's-Hertogenbosch
- Subsidieregelingen gemeente 's-Hertogenbosch 2026 (Overheid.nl, CVDR748221)
- Transitievisie Warmte 2.0 - Gemeente 's-Hertogenbosch
- Proeftuin ’t Zand - Gemeente 's-Hertogenbosch
- Het stroomnet raakt vol - Gemeente 's-Hertogenbosch
- Subsidieregeling groene daken en afkoppelen regenpijp - Gemeente 's-Hertogenbosch
- Subsidie klimaatbestendige maatregelen voor bebouwd gebied - Waterschap Aa en Maas
- Steeds vaker te veel of te weinig water - Waterschap Aa en Maas (7 oktober 2026)
- Hitte en droogte zorgen voor onttrekkingsverbod uit oppervlaktewater in Oost-Brabant - Waterschap Aa en Maas (8 juli 2026)
- Begin een stadsmoestuin of buurtvoedselbos - Gemeente 's-Hertogenbosch
- Volkstuinen enorm in trek: jarenlange wachtrij - Omroep Brabant (15 mei 2022)
- De tuincoaches stellen zich graag voor - Gemeente 's-Hertogenbosch
Gegevens gecontroleerd op 21 oktober 2026.
Het klimaat in 's-Hertogenbosch, maand voor maand
In 's-Hertogenbosch levert een installatie van 3 kWp met een hellingshoek van 39°, op het zuiden, 3° naar het oosten gedraaid — het optimum dat PVGIS voor deze plek berekent — zo'n 3.081 kWh per jaar. De beste maand is mei met ongeveer 372 kWh, de zwakste december met 93 kWh. November tot en met februari leveren 16% van de jaaropbrengst: genoeg om op zonnige winterdagen de avond met een batterij te overbruggen, niet de grijze weken.
Het stookseizoen loopt van oktober tot mei: 8 maanden liggen gemiddeld onder 15 °C en januari is het koudst met 3,3 °C. In een typisch jaar zakt de temperatuur in de koudste uren tot ongeveer -4 °C, de waarde waarop een warmtepomp gedimensioneerd moet worden: een gewone lucht-waterwarmtepomp kan dat in een geïsoleerd huis prima aan.
Vorst is mogelijk tot begin april en keert terug vanaf half november, wat zo'n 235 vorstvrije dagen oplevert; gevoelige gewassen zoals tomaten, bonen en pompoenen gaan naar buiten na de laatste vorst (begin april). Dagen boven 30 °C zijn zeldzaam, dus in de zomer volstaat regelmatig water geven.
Met een gemiddelde wind van 3,2 m/s op 10 m hoogte zou een kleine dakturbine in 's-Hertogenbosch weinig opleveren; het dak is beter benut met zonnepanelen. De zuidelijke horizon is in het hoogtemodel van PVGIS open (hooguit 1,1°), dus de lage winterzon bereikt de daken, tenzij gebouwen in de buurt hem tegenhouden.
Vergeleken met Tilburg, op 22 km, heeft 's-Hertogenbosch dezelfde zonne-opbrengst, 3 vorstvrije dagen minder en een vergelijkbare warmtevraag. Vergeleken met Eindhoven, op 31 km, heeft 's-Hertogenbosch dezelfde zonne-opbrengst, 3 vorstvrije dagen minder en een vergelijkbare warmtevraag.
| Maand | Gemiddelde temperatuur | Zonne-opbrengst, 3 kWp |
|---|---|---|
| Januari | 3,3 °C | 114 kWh |
| Februari | 3,3 °C | 156 kWh |
| Maart | 6,1 °C | 267 kWh |
| April | 10,3 °C | 360 kWh |
| Mei | 13,6 °C | 372 kWh |
| Juni | 16,5 °C | 366 kWh |
| Juli | 18,9 °C | 366 kWh |
| Augustus | 17,6 °C | 342 kWh |
| September | 15,2 °C | 294 kWh |
| Oktober | 11,7 °C | 213 kWh |
| November | 7,6 °C | 135 kWh |
| December | 4,1 °C | 93 kWh |
Veelgestelde vragen — 's-Hertogenbosch
Hoeveel stroom levert een zonne-installatie in 's-Hertogenbosch?
Een goed georiënteerde installatie van 3 kWp in 's-Hertogenbosch produceert ongeveer 3.081 kWh per jaar, in eigen verbruik zo'n € 801 waard. Een installatie van 6 kWp haalt ongeveer 6.162 kWh/jaar als het dak dat toelaat. Salderingsregeling (verrekening van teruggeleverde stroom) en btw-nultarief op zonnepanelen voor woningen; ISDE-subsidie voor thuisbatterijen waar van toepassing.
Is regenwateropvang de moeite waard in 's-Hertogenbosch?
Ja. Een dak van 60 m² in 's-Hertogenbosch vangt ongeveer 39.270 liter per jaar op voor de tuin, het toilet en de wasmachine. Houd regenwater gescheiden van drinkwater en plaats een eerste-spoelfilter. Veel gemeenten en waterschappen geven subsidie voor regentonnen en het afkoppelen van regenwater van het riool.
Welke subsidies helpen bij koolstofarme verwarming in 's-Hertogenbosch?
ISDE-subsidie voor warmtepompen en isolatie; het Nationaal Warmtefonds biedt gunstige financiering. Isoleer eerst — een warmtepomp loont alleen in een goed geïsoleerde woning (2.770 graaddagen verwarming hier), dus pak eerst dak en muren aan voordat je het toestel dimensioneert.
Hoeveel voedsel levert een moestuin in 's-Hertogenbosch?
Met ongeveer 235 vorstvrije dagen levert een moestuin van 100 m² in 's-Hertogenbosch zo'n 269 kg verse groente en fruit per jaar — een deel van de behoefte van een huishouden, geen volledige calorische autonomie. Volkstuinen (gemeentelijke moestuinen) en compostprogramma's ondersteunen de zelfvoorziening.
Wanneer is de laatste vorst in 's-Hertogenbosch?
Vorst is mogelijk tot begin april en keert terug vanaf half november, wat zo'n 235 vorstvrije dagen oplevert; gevoelige gewassen zoals tomaten, bonen en pompoenen gaan naar buiten na de laatste vorst (begin april).
Hoeveel levert zonne-energie in de winter in 's-Hertogenbosch?
December is de zwakste maand: een installatie van 3 kWp levert dan zo'n 93 kWh, tegenover 372 kWh in mei. November tot en met februari zijn samen goed voor 16% van het jaartotaal.
Hoe deze score wordt berekend
Openbare klimaatgegevens (PVGIS van de Europese Commissie) gewogen naar het belang van elke dimensie. De score wordt scherper zodra je je eigen woning invult. Bekijk de volledige methodologie.
Bronnen
- Zonne-energie — Bron: PVGIS 5.2 (Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de EU), optimale hellingshoek en lokale horizon.
- Regenwater — Bron: NASA POWER, gecorrigeerde MERRA-2-neerslag.
- Voedsel verbouwen — Bron: PVGIS, uurlijkse ERA5-temperaturen 2005–2015 (vorstdata).
- Koolstofarme warmte — Bron: PVGIS, uurlijkse ERA5-temperaturen 2005–2015 (basis 18 °C).
Al gesimuleerd?
je score wordt bewaard en opnieuw berekend zodra je woning verandert. Zonder creditcard.